مصنّفان ايران معمول بوده چنان كه ظفرنامهء منسوب ببزرگمهر « 1 » و رسالهء شش فصل ابو جعفر محمد بن ايوب طبرى در اسطرلاب و كتاب التفهيم لاوائل صناعة التنجيم « 2 » ابو ريحان بيرونى و قصيدهء حكيم ابو الهيثم احمد بن حسن جوزجانى كه ميخواست خود آن را شرح كند و پيش از رسيدن به مقصود عمرش پايان يافت « 3 » و كتاب غرائب الحساب و عجائب الحسّاب حكيم ابو معين ناصر بن خسرو مشتمل بر دويست مسألهء حسابى « 4 » و كتاب گشايش و رهايش حكيم ناصر « 5 » و رساله در حقيقت و كيفيّت سلسلهء موجودات و تسلسل اسباب و مسبّبات « 6 » نيز بر طريق سؤال و جواب ساخته شده است « 7 »

--> ( 1 ) - چاپ نگارنده ( در سلسلهء انتشارات انجمن آثار ملى شمارهء 15 ) ص 1 - 23 . ( 2 ) - « و اين يادگار همچنين كردم مر ريحانه بنت الحسين الخوارزمى را كه خواهندهء او بود بر طريق پرسيدن و جواب دادن بر رويى كه خوبتر بود و صورت بستن آن آسانتر . » التفهيم ( چاپ آقاى همائى ) ص 2 . ( 3 ) - رش : ناصر خسرو جامع الحكمتين ( چاپ استاد هنرى كربين و آقاى دكتر محمد معين ) ؛ مقالهء يك قصيدهء فلسفى فارسى ، بقلم نگارنده ( مجله يغما سال چهارم ص 176 - 179 ) . ( 4 ) - رش : جامع الحكمتين ص 307 - 308 . ( 5 ) - چاپ آقاى سعيد نفيسى . ( 6 ) - چاپ آقاى دكتر موسى عميد ( در سلسلهء انتشارات انجمن آثار ملى شمارهء 17 ) . مؤلف گويد : « بر طريق سؤال و جواب ايراد كرده شد تا بتفهم نزديكتر باشد . » . ( 7 ) - اين شيوه در فرهنگ يونانى و هندى و اسلامى نظاير بسيار دارد ، رش : كتاب مسائل طبيعى معروف به مابال منسوب به ارسطو و تفسير آن از يحيى نحوى ( كتاب الفهرست ص 254 ؛ طبقات الاطباء ج 1 ص 69 ) ؛ كتاب پاتنجلى ترجمهء ابو ريحان بيرونى ؛ رسالات ابو زيد حنين بن اسحاق عبادى بر طريق سؤال و جواب در تعليم اصول طب ( طبقات الاطباء ج 1 ص 198 ) و كتاب المسائل فى العين از همو ( ايضا ج 1 ص 198 و ميلى ، علم عرب ص 75 يادداشت 11 ) و اختصارى از ستة عشر جالينوس ازو ( ايضا ص 198 ) و چند فقرهء ديگر از اين نوع كتب او ( در همين موضع و صفحه بعد ) . كه حنين اكثر آنها را براى تعليم فرزندانش ساخته بوده است ( ايضا ) .